Te laat terug van vakantie door de aswolk, wie draait op voor de schade?

Na de IJslandse vulkaanuitbarsting van vorige maand kwamen veel werknemers later dan afgesproken terug van vakantie. Dit als gevolg van het feit dat vliegmaatschappijen niet op mochten stijgen, omdat de as van de vulkaanwolk schade toebrengt aan de motoren.

De vraag is nu, hoe zit het met deze vakantiedagen? Gaan deze dagen af van de vakantiedagen van werknemer? Of zijn het extra vakantiedagen? Werknemers beroepen zich op overmacht wegens een natuurverschijnsel. Maar wie draagt het risico van deze overmacht?

Er is weinig jurisprudentie te vinden over werknemers die gedwongen door overmacht te laat terugkeren van vakantie. Er zijn wel diverse arresten van Marokkaanse of Turkse werknemers, die tijdens verblijf in hun moederland besluiten om later terug te keren, en dus te laat op hun werk verschijnen. Dit valt echter niet onder overmacht.

Opgemerkt wordt wel, dat er een Calamiteitenverlof bestaat. Maar dan dient het te gaan om werknemers die te maken hebben met een plotseling ziek kind o.i.d.. Calamiteitenverlof is niet bedoeld voor mensen die genoodzaakt zijn hun verlof te verlengen.

Overmacht.
Als we uitgaan van overmacht, is het van belang dat bekeken wordt of er een verband bestaat tussen de te late terugkeer van vakantie en het aan de grond blijven van vliegtuigen. Verder moet worden dat bekeken of de werknemer genoeg gedaan heeft om de schade te beperken. Heeft hij geprobeerd met ander vervoer terug te komen? Is hij direct teruggekeerd, toen vliegen weer mogelijk was? Heeft hij de werkgever tijdig op de hoogte gesteld dat hij niet op tijd terug zou zijn?

Vele werknemers en werkgevers hebben zich deze vraag gesteld. Het is zaak, dat werkgever en werknemer met elkaar om de tafel gaan zitten. Werkgever en werknemer moeten beiden geven en nemen: werknemer moet aantonen dat hij al het redelijke heeft gedaan om op tijd terug te zijn. Werkgever van zijn kant moet zich enigszins coulant opstellen.

Blijft natuurlijk de vraag: gaan de vakantiedagen nu af van het tegoed van werkgever, of dienen deze dagen als extra te worden beschouwd? En als dat laatste het geval is, waar ligt dan de grens? Stel dat in een volgend geval het niet gaat om een natuurramp, maar om een andere vorm van overmacht?

Hier moet in redelijkheid mee worden omgegaan. Ook door de rechter. Een natuurramp als deze zal niet snel weer voorkomen, en dus ook niet een dergelijk grootschalig beroep op overmacht. Zodra de werknemer er alles aan heeft gedaan om op tijd terug te komen, desnoods met andere middelen van vervoer, en niet van de situatie heeft geprofiteerd door deze op te vatten als een verlengde vakantie, dan zouden werkgever en werknemer hier samen uit moeten komen.

Mr. Rémon Brand
De Raadgevers Bedrijfsjuristen